De behandeling van longkanker is de voorbije jaren sterk veranderd. Waar chemotherapie lange tijd de belangrijkste hoeksteen vormde, beschikken we vandaag over een uitgebreid arsenaal aan immunotherapieën en steeds meer doelgerichte behandelingen voor patiënten met specifieke drijvermutaties. Deze nieuwe therapieën worden ook steeds in vroegere ziektestadia toegevoegd aan de behandeling om de kans op herval te verkleinen, en met succes.
Het respiratoir oncologisch team van AZ Sint-Maarten werd in 12-2025 versterkt met de komst van dr. Olivia Vandekerckhove, pneumoloog met subspecialisatie respiratoire oncologie. Vanuit haar expertise licht zij de belangrijkste evoluties toe en geeft ze aandachtspunten mee rond diagnostiek, behandeling en therapiegerelateerde bijwerkingen.
Van vermoeden tot diagnose: snelheid blijft belangrijk
Bij een vermoeden van longkanker is snel schakelen essentieel. Aanhoudende hoest, hemoptoë, onverklaarde dyspneu, thoracale pijn, recidiverende luchtweginfecties of onverklaard gewichtsverlies verdienen verdere evaluatie. Daarnaast zien we een groeiende groep longkankerpatiënten die nooit of amper gerookt hebben. Ook bij hen moet longkanker uitgesloten wanneer de klachten daar aanleiding toe geven.
Toont beeldvorming een verdachte longafwijking, dan kan een snelle verwijzing naar de pneumoloog het diagnostisch traject versnellen. Bij vermoeden van een nieuwe longneoplasie zien we de patiënt de dag na aanmelding op raadpleging, bij voorkeur na telefonisch overleg zodat evt moeilijk vast te krijgen onderzoeken (zoals PET/CT, MRI hersenen) achter de schermen al ingepland kunnen worden op een dringend slot. Op deze raadpleging worden de bijkomende onderzoeken en wens van patiënt besproken.
Naast het stadium van de ziekte obv de beeldvorming bepaalt de pathologische diagnose en de moleculaire kenmerken mee de optimale behandeling. Genetische en moleculaire testen kunnen de keuze voor doelgerichte therapie of immunotherapie bepalen en nemen tot tien werkdagen na de biopsie in beslag. Een vlotte diagnostiek en kwalitatieve biopsie zijn daarom essentieel om zo snel mogelijk tot de meest geschikte behandeling te komen.
Binnen AZ Sint-Maarten wordt elke patiënt met een thoracale tumor begeleid door een multidisciplinair team van pneumologen, thoracale chirurgen, radiotherapeuten, radiologen, nuclearisten, pathologen, oncologisch coördinatoren, gespecialiseerde verpleegkundigen en paramedici. Ook de huisarts maakt integraal deel uit van dit zorgtraject.
Meer behandelingen, meer maatwerk
Dankzij moleculaire profilering kunnen patiënten met specifieke genetische afwijkingen steeds gerichter worden behandeld, vaak met langere ziektecontrole en minder toxiciteit. Daarnaast heeft immunotherapie de behandelmogelijkheden voor verschillende types longkanker sterk uitgebreid.
Deze behandelingen worden bovendien steeds vaker vroeger in het ziekteverloop ingezet, zowel vóór als na een chirurgische ingreep. Zo kunnen immunotherapie en doelgerichte behandelingen de kans op herval verkleinen en de kans op langdurige ziektevrije overleving vergroten.
Thoracale chirurgie blijft een essentieel onderdeel van de behandeling van vroegstadium-longkanker. Steeds vaker worden verschillende behandelmodaliteiten gecombineerd, bijvoorbeeld chirurgie met perioperatieve immunotherapie of doelgerichte therapie. Welke combinatie het meest geschikt is, hangt af van het individuele patiëntenprofiel, het tumorprofiel en het stadium van de ziekte.
Daarom wordt elke patiënt besproken tijdens het multidisciplinair oncologisch overleg (MOC) op dinsdagmiddag. De verschillende disciplines evalueren er samen de diagnostische bevindingen en behandelingsopties. Zo kan voor elke patiënt een gepersonaliseerd behandelplan worden uitgewerkt, gebaseerd op de meest recente wetenschappelijke inzichten.
Ook bijwerkingen vragen alertheid
De aard van de bijwerkingen hangt sterk af van de behandeling. Bij chemotherapie is neutropene koorts de meest gevreesde nevenwerking, al zien we deze dankzij de systematische associatie van Lonquex gelukkig nog zelden. Andere gekende bijwerkingen zijn vermoeidheid en anorexie en, zeldzamer maar soms irreversibel, neuropathie en ototoxiciteit.
Bij immunotherapie zien we vooral immuungemedieerde nevenwerkingen, zoals huiduitslag en schildklierdysfunctie. Ook zeldzamere en potentieel ernstigere complicaties, zoals diarree, hepatitis en pneumonitis, kunnen optreden. Bij doelgerichte therapieën zijn er specifieke nevenwerkingen; deze worden ook onderaan de brief vermeld, zodat ze voor de huisarts gemakkelijk terug te vinden zijn.
Vooral nieuwe of toenemende klachten verdienen aandacht. Nieuwe of progressieve dyspneu en hoest, koorts, ernstige diarree, uitgesproken vermoeidheid, neurologische symptomen of afwijkende leverwaarden zijn redenen om laagdrempelig te overleggen met het behandelende team. Een snelle herkenning en aanpak van therapiegerelateerde toxiciteit kan ernstige complicaties helpen voorkomen.
De huisarts als partner
De huisarts blijft een zeer belangrijke partner bij de opvolging van deze patiënten. Naast de opvolging van comorbiditeiten speelt de eerste lijn een essentiële rol in symptoomcontrole, psychosociale ondersteuning, snelle detectie van bijwerkingen en vroegtijdige zorgplanning. Door het frequente en vaak reeds jarenlange contact met de patiënt kan de huisarts veranderingen vaak snel opmerken.
Bij aanhoudende respiratoire klachten of bij risicopatiënten (bijvoorbeeld bij een nieuwe diagnose COPD zonder recente beeldvorming), pleit dr. Vandekerckhove ervoor om laagdrempelig een low-dose CT van de thorax te overwegen om longkanker in een vroeg stadium op te sporen aangezien dit de prognose zeer sterk beïnvloedt. Een snelle verwijzing kan een wezenlijk verschil maken voor prognose en behandelmogelijkheden naast zekerheid voor de patiënt.
Bij een vermoeden van longkanker, vragen over diagnostiek of mogelijke therapiegerelateerde klachten kunnen huisartsen laagdrempelig contact opnemen met de longarts van wacht via de pneumofoon: 015 89 35 60. Daarnaast kan via ons secretariaat (nummer toevoegen ###) steeds een dringende raadpleging respiratoire oncologie worden ingepland, vaak reeds de dag van of na het overleg.
Samenwerking AZ Sint-Maarten en AZ Jan Portaels
De samenwerking die AZ Sint-Maarten en AZ Jan Portaels begin 2026 aangingen, versterkt het netwerk rond respiratoire oncologie. Dr. Vandekerckhove, respiratoir oncoloog binnen AZ Sint-Maarten, zal voortaan ook consultaties verzorgen in Vilvoorde een halve dag per 2 weken. Zo wordt gespecialiseerde expertise rond thoracale tumoren verder gedeeld over beide ziekenhuizen heen.